इतिहासको यस घडिमा

(शीर्षक श्रद्धेय कृष्ण सेनको) इतिहासको यस घडिमा पल्टाइरहेछु जनादेशका ब्ल्याक एण्ड ह्वाइट पत्रहरु हेरिरहेछु एकोहोरिएर भिडन्तको फायरिङले छियाछिया सतिसालका आङहरु अनगिन्ति भ्वाङ लिएर पनि इमान्दार सिपाहीझैँ उभिइरहेकै छन् अर्को कासन पर्खिएर । तर बिडम्बना इतिहासको यस घडिमा तिनै सतिसालले जोगाएका कयौँ कमाण्डरहरु मच्ची मच्ची भाषण गरिरहेछन् जाज्वल्यमान सिंहासनबाट धनमोर्चा र डनमोर्चाहरुमा प्रष्टसँग देखिरहेछु ताली पिटिरहेका […]

कवितामा राष्ट्रियताको भाव र नवसंसोधनवादको चिरफार

कवितामा राष्ट्रियताको भाव तथा नवसंशोधनवादी विचारका विरुद्धको स्वर कसरी ध्वनित भएका छन् भन्ने कुराको दृष्टान्त प्रस्तुत गर्न यहाँ दुई बेग्लाबेग्लै कविता लिइएको छ । कवि मेदिनीनाथ सुवेदीको ‘धम्की न दे भारत’ शीर्षकको कविता राष्ट्रप्रेम, राष्ट्रिय स्वाधीनता र नेपाली जनताको स्वाभीमानी चरित्रको वर्णन गरिएको कविता हो । यो २०२७ सालमा रचिएको पद्य छन्दको कविता हो । […]

काठमाण्डु

नसकिने भो काठमाण्डु तँसँग तँ बहुतै निर्मोही भइस् तेरो काखमा बसेका मान्छेहरू तेरो दशधारा दुध चुस्ने सन्तानहरू तेरो न्यानो काखमा लुटपुटिने अधमहरू मान्छे ! हँ मान्छे हुन सकेनन् नि काठमाण्डु आजसम्म यी अधम नै रहे । विपतमा मान्छेले ज्यान दिन्छ अर्काको लागि, विपतमा मान्छेले रगत दिन्छ अर्काको लागि, विपतमा मल्लयुद्ध गर्दछ बाघसँग मान्छेले, उर्लदो भेलमा […]

जनयुद्ध सिर्जित लाल स्रष्टाहरू

“प्रतिभा एक वा केही व्यक्तिमा निर्भर हुन्न । यो सर्वहारा वर्गको पार्टीमा निर्भर हुन्छ, प्रतिभा जनदिशा र सामूहिक बुद्धिमा निर्भर हुन्छ ।” –क.माओ जनयुद्धले यो कुरा सावित गरिदियो कि आखिर प्रतिभा केही व्यक्तिमा मात्र सीमित हुँदो रहेनछ । साहित्य सिर्जना गर्ने कुरा कुनै एकेडेमिक व्यक्तिहरूको हो भन्ने सोंच कतिपय मानिसहरूमा पाइन्छ । के यथार्थता त्यही […]

‘जङ्गको मैदानमा’ लेखिएको जनयुद्धको एउटा अभिलेख

कोशीय अर्थमा संस्मरण भनेको मीठो बिगत, मधुर स्मृति, बराबर सम्झना गर्ने वा हुने काम, पुराना कुरा ताजा राख्न आवश्यक पर्ने उल्लेख वा रचना वा कथन भनिएको छ । वर्तमानमा उभिएर हेर्दा जनयुद्ध त्यस्तै एउटा स्मरणीय घटना बन्न पुगेको छ । जुन घटना लाखौँ नेपालीका निम्ति मात्र नभएर इतिहासका अध्ययता विश्वका जोसुकै व्यक्तिका लागि पनि एउटा […]

दाङ साहित्य तथा संस्कृति प्रतिष्ठानको बार्सिक कार्यक्रम

१६, चैत÷तुलसीपुर ईश्वरीप्रसाद गैरे÷ दाङ साहित्य तथा संस्कृति प्रतिष्ठान, तुलसीपुरको २१औँ बार्सिक साधारणसभा तथा ११औँ अधिवेशन तुलसीपुरमा सम्पन्न भएको छ । यही चैत १४ गते शनिबारका दिन सम्पन्न अधिवेशनमा बोल्ने वक्ताहरूले साहित्यले समाजको अनुहार बदल्ने चेतना जागृत गराउनुपर्ने विचार व्यक्त गरे । लुम्बिनी प्रदेश सांसद डिल्ली चौधरीले प्रमुख अतिथिको आसनबाट बोल्दै साहित्यले निरासाभाव व्यक्त गर्न […]

वीरबहादुर कामी ‘कमरेड संंसारसेन पृथक’को संक्षिप्त जीवनवृत्त

‘मलाई किन छोडेको संसारसेन ? भन्दा भन्दै आखिर ऊ मलाई छोडेर आगोको धुवासँगै उडी गयो ।’ मलाई अहिले लागिरहेको छ, बालबच्चाको लालनपालन गर्नु अनि हामीले उठाएको झण्डा कहिल्यै झुक्न नदिनु म र मेरो संसारसेन हामी दुवैको इच्छा हो । र, मैले त्यो यात्रामा शरीरमा एक थोपा रगत र एक मुठ्ठी प्राण रहुन्जेल हिंडिरहनुपर्छ… । बीरबहादुर […]

उसको आस्था गलेन

‘सर सर ! उ तलीफुर शाहीसेना आयाछन् ।’ चौरमा खेल्दै गरेका तीनचार जना विद्यार्थी दौडँदै आए र कक्षाकोठामा पढाउँदै गरेका शिक्षकलाई एकैसाथ स्वासैस्वासले सूचना गरे । ‘सर सर ! हाम्रो स्कुलतिरै आइरह्या छन् । जताततै ग्रुप ग्रुप बनाइकिन आयाछन् ।’ अर्को केटो हस्याङ् फस्याङ् गर्दै उही कक्षामा आएर साउती ग¥यो । बाहिर चौरमा खेल्दै गरेका […]

‘इतिहासको यस घडिमा’

इच्छुक ! यतिबेला म तिम्रो समय शीर्षक सापटी लिएर उभएिको छु दशगजाको एक छेऊ साल्ट ट्रेडिङको भग्नावशेष अगाडि अर्थात् तिम्रो प्रिय कोइलाबास । खण्डहर कोइलाबास, जहाँबाट तिमीले जोवन ढल्दै गरेका बाआमाका लागि जोहो गर्दै थियौ एक मुठी नुन प्राण धान्न सातुसामल र, अरू धेरै बाआमाहरूका निम्ति नुनको जोहो गर्ने कुण्डली हेथ्र्यौ व्यवस्थाको अनि भन्थ्यौ, हलिया […]

अविचल योद्धा : हर्कबहादुर शाही

कम्युनिस्टहरूले आफ्ना सहयोद्धा, नेता वा कार्यकर्ताहरूलाई सम्वोधन गर्ने सबैभन्दा प्रिय शब्द कमरेड हो । तर हाम्रो नेपाली समाजमा आपूmभन्दा अग्रज र उमेरले पनि पाकाहरूलाई पार्टी सङ्गठनमा पनि सम्वोधन गरिने शब्द प्रायः दाइ नै हो । हामीले कमरेड हर्कबहादुर शाहीलाई दाइ भनेर नै सम्वोधन गथ्र्यौं । त्यसैले यहाँ पनि मैले दाइ शब्दले नै सम्वोधन गर्न उपयुक्त […]