झर्रोटर्रो : मुलुकी कर संहिता ऐन २०७४

राणा शासनका जननी श्री ३ महाराज जबराले आफ्नो सत्तालाई बलियो बनाउन र कोही कसैले आफ्नो सत्ता उपर दागा धर्न नपाउन् भनि १९१० सालमा मुलुकी ऐन लागू गरे । समयको एउटा कालखण्ड वितेर गएपछि उक्त ऐनले काम गर्न नसक्दा र वदलिएका बंशका शाषकहरूको सत्तालाई निज ऐनले थाम्न नसक्ने भएपछि नयाँ मुलुकी ऐन जारि गरियो । सत्तासँगै […]

सुदूरपश्चिमलाई झलक्क हेर्दा

आषाढको वर्षे झरिसँगै म सुदुरपश्चिमतिर लागे । उपत्यका वरिपरि काम गरिरहेकाले सुदुरपश्चिम जाँदा स्वभाविक रुपमा नयाँ र नौलो पनि हुने छ भन्ने लागेको थियो । बसको लामो यात्रा गरेर म सुदुरपश्चिम पुगे । पहिले त्यहाँको भाषा एकदमै नौलोे लाग्यो । नेपालको पूर्वी बेल्टलाई हेर्ने दृष्टिकोण पनि नौलो लाग्यो । त्यहाँको आम मनोविज्ञान भनेको पूर्वका साशकहरु […]

भेल

साउने भेल हो कि मान्छेको भेल हो बुझ्न गाह्रो छ लेकबाट बग्दा नदी बन्छ चुरेबाट बग्दा खहरे बन्छ के ताक्छ थाह हुँदैन कहाँ बग्छ थाह हुँदैन कतै सिलिए कोही जिलिए खुब खेलाउने बानी खुब खेल्ने बानी जस्ताको तस्तै ढिडोलाई निस्तै जलमहल हुँइकिए ताजमहल फ्याँकिए बेथितिमा बस्यो थितिमा बस्यो सुखदुःखको समिश्रण उठ्न गाह्रो गिर्न सजिलो गठजोड […]

महान् लेनिनको पार्थिव शरीरमाथि सलामी चढाउँदा

गत वर्ष सन् २०१७ नोभेम्बर १ (वि.सं. २०७४ कार्तिक १५) गते कुरा हो । दिनको २.४० बज्दै थियो । हाम्रो १५ सदस्यीय टोली फ्लाई दुबैको जेट विमानबाट रुसको राजधानी मस्कोस्थित भेनोकोभो अन्तर्राष्ट्रिय विमान स्थलमा ओर्लियो । हामी रुसकै ऐतिहासिक सहर लेनिनग्राद जाँदै थियौं । लेनिनग्रादमा सन् १९१७ अक्टुबर २५ (नोभेम्बर ७) का दिन महान् लेनिनले […]

गन्तव्यमा क्रान्ति पुग्दा

जीवनबाट निराश भई मृत्युको बाटो रोजेर मर्न चाहनेलाई मर्न देऊ मर्नु र जन्मनु प्रकृतिको नियम हो एकदिन सबैले मर्नु नै छ तर, मृत्युको मूल्य थाह नपाउनेहरु अनायास सुसाईड गर्छन् र इतिहासबाट विलोप हुन्छन् । सुदुर यात्राबाट पथ विचलित भएर भाग्न खोज्नेलाई भाग्न देऊ भाग्नु कायरताको प्रतिक हो क्रान्तिको उत्सर्गको बेला गद्दारी गर्नुभन्दा पहिल्यै भाग्नु पर्दथ्यो […]

श्रीमान्को अदालत

सँधै रैती मनुखेको मुद्दा फैसला गरेर जीवनको आखिरी समयसम्म गुजारेका सम्मान्ने श्रीमान्का विरुद्ध मुद्दा प¥यो । उनका विरुद्धको मुद्दा पन्ध्र जना मान्ने सदस्य श्रीमान्हर्को फूल बेञ्चको इजलासले हेर्ने भयो । त्यो पनि चुनाउ जितेर गएका मान्ने श्रमान्हर्को संसदीय इजलासमा । उनका विरुद्ध मुद्दा परेपछि झण्डै एक महिनासम्म इजलासमा गरमा गरम बहस चल्यो । यस्तो मुद्दा […]

यसरी गर्थ्यौं बरुवा नाकामा घाइते जनसेनाको स्याहार

हामी बरुवा नाकामा बस्ने गर्दथ्यौ । यो नाका भनेको नेपाल र भारतको सिमानामा पर्दछ । नेपाल–भारत सिमानाको दश गजाभन्दा अलि केही भित्र नेपाल तिरको भाग हो यो । साथै, यो दाङ जिल्लाको सीमा नाका पनि हो । यो कोइलाबासदेखि पश्चिममा पर्दछ । हामी त्यहाँ जाँदा दाङको पश्चिम देउखुरी राजपुरको मतेनी खोलाबाट जाने गर्दथ्र्योै । त्यहाँबाट […]

झर्रोटर्रो : थुतुनो

यो थुतुनो पनि बडा विचित्रको हुन्च । कहिले यो थुतुनोले शुभलाभ दिलाउँच । कहिले यही थुतुनोका कारण चँदाखाँदाको जागिर पनि खुस्काउँच । सानसौकतको मानमनितो खोसेर नाङ्गै पारेर रुवाउँदै लखेट्च । कसैलाई आशिर्वाद दिन पनि थुतुनो अघि सर्च, गाली गर्नु पर्दा पनि थुतुनोलाई सकसक पर्च । राम्रो कुरो गर्न पनि थुतुनो, नराम्रो कुरो गर्न परे पनि […]

सम्झनाको ऐनामा राकाथुम जनप्रतिरोध सङ्घर्ष

२०४६ सालको जनआन्दोलन ताकाकोे समय थियो । विद्यार्थी आन्दोलन चर्को थियो । राजतन्त्रविरुद्धमा आन्दोलन उठ्दै थियो । आन्दोलनले पञ्चायती व्यवस्था धरापमा पार्यो । केही वर्षहरु संसदीय व्यवस्था पुनस्र्थापनाको लहलहैमा बिते । त्यसपछि संसदीय निर्वाचनका कुरा चले । २०४९ मा हामी गाउँगाउँमा गयौं । त्यतिबेलामा म राष्ट्रिय जनमोर्चामा थिए । हामीलाई त्यतिबेला चौथो महाधिवेशन पक्षधर भनी […]

झर्रोटर्रो : समृद्धिका खजाना

१.धान दिवस अचेल नेपाल मण्डलमा असारे पन्ध्रमा धान दिवस मनाउने चलन आ’छ । सरकारका हरेक अड्डाखानाहरूमा धान दिवस धुमधडकाका साथ मनाइन्च । दही च्युरा खाएर गमला समलामा धान रोपेर उल्लासपूर्ण वातावरणमा मनाइन्च । एनजिओ र आइएनजिओहरूको त डलर फलाउने महत्वपूर्ण अवसर र खेती हो यो धान दिवस । उनीहरूले झन् नमनाउने कुरै भएन । सरकारवादी […]