‘रेकर्ड ब्रेक बहिष्कार’

काठमाडौंको एउटा कफी सपमा ल्यापटप अगाडि बसेका थिए— ‘आर्यन’। उनी कुनै राजनीतिक दलका कार्यकर्ता थिएनन्, बरु एक ‘डाटा एनालिस्ट’ थिए। उनको छेउमा ‘रिया’ थिइन्, जो सोसल मिडिया इन्फ्लुएन्सर थिइन्। बाहिर चुनावको प्रचार-प्रसारको कोलाहल थियो, तर भित्र उनीहरू एउटा ‘डिजिटल क्रान्ति’ को मस्यौदा तयार पार्दै थिए।

“आर्यन, नेताजीहरू भन्छन्— ‘मतदान गर्नु नागरिकको कर्तव्य हो’,” रियाले खिसी गर्दै भनिन्।

आर्यनले आफ्नो चस्मा मिलाउँदै जवाफ दियो, “यो कर्तव्य होइन, रिया। यो त उनीहरूले बनाएको एउटा ‘लुप’ (Loop) हो। हामी पाँच वर्षसम्म एउटै फाइल चलाउँछौँ— जसको नाम हो ‘भ्रष्टाचार’। उनीहरू भन्छन्, ‘भोट देऊ, फाइल अपडेट हुन्छ।’ तर फाइल उही हुन्छ, केवल नाम फेरिन्छ।”

निर्वाचनको मिति नजिकियो। सहरभरि ठूला-ठूला पोस्टर टाँसिएका थिए। तर जेन-जी पुस्ताले यसपटक भिन्न बाटो रोज्यो। उनीहरूले सडकमा नाराबाजी गरेनन्, बरु एउटा ‘ह्याशट्याग’ ट्रेन्ड गराए— #SystemReboot।

निर्वाचनको दिन आयो। काठमाडौंका केही पोलिङ स्टेसनमा अचम्मको दृश्य देखियो। मानिसहरू लाइनमा थिए, तर भोट हाल्न होइन। उनीहरू आफ्नो औँलाको मसी देखाउँदै एउटा नयाँ डिजिटल एपमा ‘बहिष्कार’ (Bypass) बटन थिच्दै थिए।

एकजना वृद्ध नेता मतदान केन्द्रमा आफ्नो विजयी मुस्कान लिएर आए। उनले सोचेका थिए, आफ्नो पकेट क्षेत्रका युवाहरूले उनलाई नै भोट दिनेछन्। तर, मतदान अधिकृतको अनुहार मलिन थियो।

“के भयो? लाइन त छ नि?” नेताले सोधे।

अधिकृतले पसिना पुछ्दै भने, “हजुर, लाइन त छ। तर यिनीहरू भोट हाल्न आएका होइनन्। यिनीहरूले बाहिर ‘बहिष्कारको डिजिटल सिग्नेचर’ संकलन गरिरहेका छन्। उनीहरू भन्दैछन्— यो व्यवस्थाको ‘सफ्टवेयर’ नै करप्ट छ, त्यसैले हामीले यो पटक ‘अनइन्स्टल’ गरिदियौँ।”

नेताजीले भित्र गएर हेरे। बाकसमा रित्तोपन थियो। उनी बाहिर निस्किएर चिच्याए, “यो त अपराध हो! लोकतन्त्रको हत्या हो!”

आर्यनले भीडबाटै आफ्नो स्मार्टफोनमा क्यामेरा अन गर्यो र लाइभ गर्दै भन्यो, “नेताजी, लोकतन्त्रको हत्या त तब भयो, जब तपाईंहरूले हाम्रो सपनालाई ‘अनसर्भ’ (Unserve) राख्नुभयो। हामीले भोट हाल्न छोड्नु हत्या होइन, यो त तपाईंहरूको ‘आउटडेटेड’ (Outdated) सिस्टमलाई ‘क्र्यास’ गराउने हाम्रो अन्तिम प्रयास हो। अब अर्को चुनावको कुरा नगर्नुहोस्, अब यो देशको ‘अपरेटिङ सिस्टम’ बदल्ने कुरा गर्नुहोस्।”

त्यो दिन बेलुका नतिजा आयो— ‘रेकर्ड ब्रेक बहिष्कार’। निर्वाचन आयोगले ‘सहभागिता न्यून’ भनेर रिपोर्ट जारी गर्यो। तर आर्यन र रियाको एपमा एउटा सन्देश फ्ल्यास भइरहेको थियो: “System Successfully Crashed. Waiting for a New OS.”

पुराना नेताहरूले आफ्नो जितको उत्सव मनाउन सकेनन्। उनीहरूले बुझिसकेका थिए, अबको पुस्तालाई ‘कागजको मतपत्र’ ले फकाउन सकिँदैन, किनकि उनीहरूले ‘भविष्यको कोड’ लेख्न सुरु गरिसकेका छन्।