काठमाडौं । काेराेना संक्रमणकाे दास्राे लहरसँगै सरकारले निषेधाज्ञा जारी गरेपछि १३२ औँ अन्तर्राष्ट्रिय मजदुर दिवसकाे अवसर पारेर आयाेजना गरिएकाे ट्रेड युनियनहरुका आैपचारिक कार्यक्रमहरु प्रभावित बनेका छन् । काठमाडौँ उपत्यकासहित केही जिल्लामा निषेधाज्ञा जारी भएसँगै यसवर्ष मजदुर दिवसका अवसरमा नेपालमा क्रियाशील ट्रेड युनियनले कुनै पनि औपचारिक कार्यक्रम राखेका छैनन् । नेकपा (क्रान्तिकारी माओवादी) निकट अखिल नेपाल क्रान्तिकारी ट्रेड युनियन महासंघले काठमाडौंकाे जाेरपाटीमा उपलब्ध संगठनका सदस्यहरुकाे उपस्थितिमा सामान्य अन्तरक्रियाकाे आयाेजना गरी मजदुर दिवस मनाउँदै छ ।
क्रान्तिकारी ट्रेड युनियन महासंघले यस बर्षकाे मजदुर दिवसलाई भव्य रुपमा मनाउन देशव्यापी रुपमा तीन महिना अघिदेखि मे अभियान सञ्चालन गरेकाे थियाे । संगठन विस्तारका साथै मजदुर दिवसलाई संघर्षकाे रुपमा मनाउने तयारी गरेकाे थियाे । हजाराै मजदुरहरुलाई सडकमा उतारेर देशका सातवटै प्रदेशमा कार्यक्रमकाे तयारी गरेकाे थियाे । काेभिडकै कारण पुर्वनिर्धारित कार्यक्रमहरु स्थगित गरियाे ।
औपचारिक कार्यक्रम नराखिए पनि श्रमिक दिवसको सन्दर्भ पारेर विभिन्न ट्रेड युनियनले भर्चुअल माध्यमबाट छलफलको आयोजना गरेका छन् । ‘आठ घण्टा काम, आठ घण्टा मनोरञ्जन र आठ घण्टा आराम’ नारासहित शुरु भएको मजदुर आन्दोलनको सम्झनामा विश्वभर अन्तर्राष्ट्रिय मजदुर दिवस मनाउन थालिएको हो । सन् १८८६ मा अमेरिकाको सिकागोमा ‘आठ घण्टा काम, आठ घण्टा मनोरञ्जन र आठ घण्टा आराम’ भन्ने नाराका साथ विश्व मजदुर दिवस मनाइएको थियो ।
अमेरिकाको सिकागोको हेय मार्केट भन्ने ठाउँमा बम विस्फोट भयो । सो बम विस्फोट कसले गराएको भन्ने नखुले पनि प्रहरीले आन्दोलनरत मजदुरमाथि व्यापक दमन ग¥यो । प्रहरीको गोली लागेर सात मजदुरको मृत्यु भयो । मजदुर आन्दोलनले अन्ततः सफलतासमेत हासिल गरेको विश्व इतिहास छ ।
सन् १८८९ मा फ्रान्सको पेरिसमा सम्पन्न विश्वका श्रम संगठन एवं श्रमिक नेताको बैठकले विश्व श्रमिक दिवस विश्वभर मनाउने निर्णय गरेको हो । त्यसयता सन् १८९० देखि हरेक वर्ष अंग्रेजी महिनाको मे १ तारिखमा श्रमिक दिवस मनाउन शुरु गरियो ।
विश्वका मजदुरले सो दिवसलाई पर्वका रूपमा लिँदै आफ्ना अधिकारको सुनिश्चितताका लागि सरकार र रोजगारदातालाई दबाब दिने उद्देश्यले विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाउँछन् । नेपालमा विराटनगरमा विसं २००७ मा मजदूर आन्दोलनसँगै यो दिवस मनाउन थालिएको हो ।
