काठमाडौं । हिडमालु, सन्तोष, माडवी, हिडमा उनका धेरै नाम थिए। बस्तरको जंगलमा बसोबास गर्ने गाउँका युवाहरूमा हिडमाको लागि एक अनौठो क्रेज थियो। माओवादीहरूलाई सधैं संगठनको शीर्ष नेताहरूमा छत्तीसगढका कसैलाई पनि समावेश नगरेको आरोप लाग्थ्यो। यद्यपि, सुमाका पूर्ववर्तीका वंशज हिडमा ४४ वर्षको उमेरमा माओवादी केन्द्रीय समितिको सदस्य बने। पछि उनी दण्डकारण्य विशेष क्षेत्र समितिको नेता बने। कम्तिमा २६ वटा ठूला आक्रमणका मास्टरमाइन्ड थिए । हिडमा नक्सलवादीहरूका लागि हतियार बनाउने समूहबाट निस्केका थिए। उनी नयाँ हतियारहरू सिर्जना गर्न, बन्दुकहरू मर्मत गर्न र स्थानीय रूपमा ग्रेनेड र लन्चरहरू निर्माण गर्नमा निपूर्ण थिए। यी सीपहरूका कारण, सुमाको घना जंगलमा बसोबास गर्ने सानो गाउँको एक युवक एक कुशल छापामार कमाण्डर बने। बसवराजुको हत्यापछि, भारतीय मोदी प्रशासनले खोजेको सबैभन्दा प्रमुख नाम थियो हिडमा । नोभेम्बर १८ मा, आन्ध्र प्रदेशको अलुरी सीता रामाराजु जिल्लाको मारेदुमिली जंगलमा भारतीय मोदी प्रशासनका जल्लादहरुले राती सुतिरहेको अवस्थामा एक्कासी आक्रमण गरी हिडमा र उनकी श्रीमती राजेको हत्या गरे । अन्य चार माओवादी कार्यकर्ताको पनि उनीहरुले हत्या गरे । हिडमाको टाउकोमा १ करोड रुपैयाँको संयुक्त इनाम राखिएको थियो । मोदीको फासिवादी सत्ताका लागि उनी भयानक कमाण्डर थिए। उनीहरुको निद हराम भएको थियो । तर भारतका आदिवासी तथा शोषित उत्पीडित समुदायका जनताले हिडमालाई बस्तरको एक आदर्श नाकय मान्दथे ।
१९८१ मा सुमा जिल्लामा एक सामान्य गरिब आदिवासी परिवारमा जन्मेका हिडमाले औपचारिक रुपमा कक्षा ७ सम्मको मात्र अध्ययन गरेका थिए । उनी अत्यन्तै प्रतिभाशाली र लडाकू स्वभावका थिए । उनी वर्गदुश्मनलाई तीव्र घृणा गर्थे र आक्रामक रुपमा प्रस्तुत हुने गर्दथे ।
हिडमा १९९० को दशकमा माओवादी जनयुद्धमा १६ वर्षको उमेरमा सामेल भएका थिए । हिडमासँग काम गर्ने र पछि आत्मसमर्पण गर्ने धेरै माओवादीहरुले भन्छन् कि उनी धेरै कम बोल्थे। उनी शान्त थिए, तर अत्यन्तै सतर्क र जिज्ञासु थिए। जब उनी संगठनमा सामेल भए, उनी गोन्डी र हलबी मात्र बोल्थे। तर बिस्तारै, उनले हिन्दी र त्यसपछि अंग्रेजी पनि बोल्न सिके। धेरै नक्सल कमाण्डरहरूले अन्तर्वार्तामा खुलासा गरेका छन् कि २००२ तिर, हिडमालाई हतियार बनाउने नक्सली प्लाटुनमा भर्ना गरिएको थियो। हिडमाले त्यहाँ आफ्नो प्रतिभा प्रदर्शन गरे। उनले नयाँ हतियारहरू विकास गर्न थाले, स्थानीय समुदायहरूलाई ग्रेनेड र लन्चरहरू बनाउन परिचालन गरे। उनी बिग्रेका बन्दुकहरू मर्मत गर्नमा निपूर्ण भए, जसले हिडमालाई संगठनभित्र एक छुट्टै पहिचान दिलायो। २०१२ तिर, उनी दक्षिण बस्तर जिल्ला प्लाटुनमा भर्ना भए, र त्यहाँबाट, उनी जनमुक्ति सेनाको सशस्त्र शाखामा सामेल भए ।
माओवादीहरू विरुद्ध सरकारी संरक्षणमा सुरु गरिएको सलवा जुडुम आन्दोलनले अविभाजित बस्तरका ६४४ गाउँहरू खाली गरायो। सलवा जुडुमले बस्तरमा आदिवासीहरूलाई आदिवासीहरू विरुद्ध खडा गर्यो।
मार्च २००७ मा, नक्सलीहरूले उर्पल मिठा क्षेत्रमा सीआरपीएफ कर्मचारीहरूलाई आत्मसमर्पण गरेका पूर्व नक्सलीहरू भन्छन् कि हिडमाको टोलीले नक्सलीहरूलाई बारुदी सुरुङ, टिफिन बक्स र कुकर बमको संसारबाट टाढा र बन्दुकको साथ आमनेसामने लडाईमा नेतृत्व गरेको थियो। २००८ मा जारी गरिएको रातो पर्चाले घोषणा गर्यो कि नक्सली नेतृत्वले हिडमालाई पहिलो बटालियनको कमाण्डर नियुक्त गरेको थियो। एक हिसाबले, बटालियन प्रमुखको प्रमुखको रूपमा प्रमुख जिम्मेवारी थियो। त्यसपछि, २०११ मा, उनलाई दण्डकारण्य विशेष क्षेत्र समितिको सदस्य नियुक्त गरियो। यो पदले युद्ध(मोर्चाको जिम्मेवारीहरू पार गर्दै नक्सलीको वैचारिक करियरको सुरुवातलाई चिन्ह लगायो। यद्यपि, बस्तरमा हिडमाको लोकप्रियताको यो एक मात्र कारण थिएन। त्यस समयमा, हिडमा छत्तीसगढका एक मात्र आदिवासी नक्सली थिए जो यति उच्च पदमा पुगेका थिए। उनी स्थानीय जंगल र हावापानीमा राम्रोसँग जानकार थिए, जसले गर्दा उनी शिक्षित र डिग्री हासिल गरेका नक्सली नेताहरूभन्दा माथि उठ्न सके। त्यसैले, हिडमाले आफूलाई कहिल्यै पनि संगठनात्मक जिम्मेवारीहरूमा सीमित राखेनन्। उनले माओवादी संरचना भित्रका आफ्ना जिम्मेवारीहरू मात्र पूरा गरेनन् तर युवाहरूलाई कार्यकर्तामा भर्ती गर्ने लगायतका साना कामहरूमा पनि भाग लिए।
एक आदिवासी जनयुद्धको कमाण्डरलाई दोहोरो मिडन्तको नाममा सुतिरहेको बेला हत्या गरेर मोदी प्रशासनका गोदी मिडियाले विजय उत्सव मनाइरहेका छन् भने संसारभरका क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट तथा शोषित उत्पीडित वर्ग र समुदायले चौतर्फी रुपमा विरोध गरिरहेका छन् । र, उत्पीडित आदिवासी तथा श्रमजीवि शोषित उत्पीडित वर्ग र समुदायको मुक्तिका लागि उनले महान बलिदान रोजे तर आत्मसमर्पण गरेनन् । पार्टी, क्रान्ति र जनताका विरुद्ध कुनै धोका र गद्दारी गरेनन् । मृत्यु रोजे तर तुच्छ जीवनको भीख मागेनन् । संसारभरका सर्वहारा श्रमजीवि वर्ग र समुदायका लागि हिडमा साँच्चै आदर्श नायक बनेर बाँचिरहने छन् ।
