एक शिक्षकको शिक्षाविद्लाई प्रश्न

श्रीमान् शिक्षाविद्ज्यू, मेरो नजरमा विद्यार्थीले तोकिएका कुराहरू समेटिएको पुस्तक मात्रै पढ्नै पर्छ भन्ने छैन । त्यसकै आधारमा फरक जानकारी लिन सकिन्छ । सबै प्रश्नको एक नासको उत्तर हुनुपर्छ भन्ने छैन । प्रश्नको प्रकृति र परिवेशअनुसार फरक धारको उत्तर पनि हुन सक्छ । अतः म उत्तरकुञ्जिकालाई अन्धाधुन्ध स्विकार्ने पक्षमा छैन । प्रत्येक सिकारुमा फरकफरक प्रतिभा मडारिइरहेको […]

नेपालमा संघीयता किन ? संघीयतामा स्थानीय तह

नेपालको भू–बनोट र समाजिक बनोट ज्यादै विविधतायुक्त छ । तर सामन्ती राज्यसत्ताले इतिहासको लामो कालखण्डदेखि विविधतालाई उपेक्षा र नजरअन्दाज मात्र होइन, त्यसलाई नामेट गराउनेतिर नै यो वा त्यो रूपमा उद्दत रह्यो । जसको परिणाम राज्य सबै जात, जाति, आदिवासी जनजाति, दलित, महिला, तराईबासी मधेसी, विविध भाषाभाषी, तथा उत्पीडित वर्ग, क्षेत्र र समुदायको हुन सकेन । […]

के क्रान्तिभित्र क्रान्ति विरोधीहरु हुन्छन् ?

के क्रान्तिभित्र क्रान्ति विरोधीहरु हुन्छन् ? यो एउटा गम्भीर प्रश्न हो । र, यस्को उत्तर वर्तमान विश्व कम्युनिष्ट आन्दोलन र नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलनमा स्पष्टसित बाहिर आएको छ । क्रान्ति र त्यो पनि सर्वहारावर्गीय क्रान्तिका कुरा गर्दा माक्र्स, ऐगेल्स, लेनिन, स्तालिन र माओ क्रान्तिको चम्किलो शिखर चुम्न सफल नेताहरु हो । कार्ल माक्र्सले भन्नुभएको छ “विज्ञानमा […]

के हामी व्यवस्था बदल्नका निम्ति आफू बदलिन सक्छौं ?

नेपालको वर्तमान भनेको शोषणको विरुद्ध उभिन प्रयत्नशिल युवा र शोषणलाई प्रश्रय दिएर अत्यन्तै भ्रामक प्रचारबाजीमा रम्न चाहने युवाहरुको वीचमा रहेको प्रमुख दुई संघर्ष नै युवाहरुको मूल संघर्षको धार हुन् । यो चुनौती पनि र समाधान पनि होे । यसको समाधान के हो भन्ने चुरो कुरोसित नजिक रहनको लागि विचार र नीतिबारे छलफल गरेपछि मात्र समस्याको […]

आदर्श रक्षाको चुनौती र इच्छुक साँस्कृतिक प्रतिष्ठान

भर्खरै इच्छुक साँस्कृतिक प्रतिष्ठानको साधारणसभा सम्पन्न भएको छ । इच्छुक प्रतिष्ठान प्रगतिशील धाराको साँस्कृतिक–साहित्यक धरोहर हो, विशेषतः माओवादी धाराको । किनकि, जनयुद्धमा वलिदान गर्ने साहित्यिक व्यक्तित्व कवि इच्छुकको नाममा यो स्थापित छ । इच्छुकका आदर्श अनुरुप सञ्चालन गर्ने ध्येयले नै यो स्थापित गरिएको हो । सम्भवतः सिंगो जनयुद्धको एउटा स्थापित स्मारकको भूमिका यसले पूरा गर्नुपर्नेछ […]

‘देशभक्त जनगणतान्त्रिक मोर्चा’ गठनबारे

ने.क.पा. (क्रान्तिकारी माओवादी) ले निर्माण गरेको क्रान्तिकारी “देशभक्त जनगणतान्त्रिक मोर्चा,नेपाल” को भेला भदौ २६–२८ गते काठमाण्डौमा सम्पन्न हुँदैछ । यो भेलामा देशभरिका नेता, कार्यकर्ताहरु भेला हुँदैछन् । पार्टीले मोर्चा निर्माण गरेर भेला किन गर्न खोजेको हो ? यसवारे राजनीतिक वृत्तमा निकै चासो र जिज्ञासा रहेकोछ र त्यो स्वभाविकै पनि हो । संयुक्त मोर्चाको भेला पछि […]

पुँजीवादी व्यवस्थाका विरुद्ध जाग्दो मजदुर आन्दोलन

पुँजी भनेको मृत श्रम हो र यो रक्तपिपासु पिशाच जीवित श्रम चुसेर बांँचेको हुन्छ र जति बढी जीवित श्रम यसले चुस्दछ, त्यति बढी मोटाउँछ । कार्लमाक्र्सको पुँजीवादी युगमा श्रमिकवर्गको श्रमको दोहन गरेर, श्रम चुसेर पुँजीपतिवर्गले कसरी आफ्नो मोटोपन कायम गर्दछ र आफ्नो प्रभुत्व र वैभव कायम गर्दछ भन्ने कुराको गहन अनुसन्धनात्मक अर्थशास्त्रीय संश्लेषण हो । […]

दक्षिणपन्थी नवसंशोधनवादका विरुद्ध विचारधारात्मक सङ्घर्षको महत्व

हामीले अर्थात् तात्कालिक नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी–माओवादीले तात्कालिक एनेकपा (माओवादी) विरुद्ध २०६९ असारमा विद्रोह गरेका थियौं । त्यो बेला हामीले एनेकपा (माओवादी) लाई दक्षिणपन्थी नवसंशोधनवादी समूह बताएका थियौं । २०७२ साल कार्तिकमा नेकपा–माओवादी र नेकपा (एकीकृत) का बिच पार्टी एकता भई हामी नेकपा (क्रान्तिकारी माओवादी) बन्यौं । यसै क्रममा एनेकपा (माओवादी) ले पनि कतिपय घटकहरूसित पार्टी […]

भारतीय विस्तारवाद र माथिल्लो कर्णाली जलविद्युत् परियोजना

नेपाल–भारत बिचका असमान सन्धि–सम्झौताहरू भारत आफै मा दुई शताब्दी लामो समयावधिसम्म बेलायती साम्राज्यवादको औपनिवेशिक अधीनमा रही त्यसको शोषण–दमनबाट प्रताडित भएको निकटतम छिमेकी देश हो । सन् १९४७ मा बेलायती साम्राज्यवादले छोडेर गएपछि भारत एक स्वतन्त्र र स्वाधीन देशको रूपमा स्थापित हुन गयो । तर भारतले आफूमाथिको औपनिवेशिक थिचोमिचोको इतिहासलाई विर्सेर स्वयम् आफूलाई क्षेत्रीय प्रभुत्ववादी र […]

माथिल्लो कर्णाली जलविद्युत् परियोजनासम्बन्धी सम्झौताबारे

१– नेकपा (क्रान्तिकारी माओवादी) छिमेकी लगायत विश्वका सबै मुलुकहरूसँगको सम्बन्धलाई समानता, सहअस्तित्व र न्यायपूर्ण आधारमा स्थापित गर्न चाहन्छ । तर, नेपाल र भारतका बिच थुप्रै असमान सन्धि सम्झौताहरू भएका छन्, फलतः दुई देशबिचको सम्बन्धमा गम्भीर असर पुगेको छ । त्यतिमात्र नभएर भारतीय विस्तारवादले नेपालको सिमाना मिच्ने र नेपालको सरहदभित्रै सेनासमेत तैनाथ गर्ने हस्तक्षेपकारी काम गर्दै […]