छेपारोलाई अजिङ्गरको सन्देश

‘हेलो प्रिय अनुज !’‘हजुर मालिक ! कोटीकोटी प्रणाम प्रभु । आज्ञा होस् प्रभु, के मनसुवा थियो होला ?’‘सवसे पहले तो अपना मुल्क को मुखिया पदमा नियुक्त भएछौ, धेरै धरै बधाई र कार्य सफलताको शुभकामना बतवाइरहेछु । और क्या नाम त्यता धेरै अलमलिने काममा नलाग्नू । मैले यता पाटीको व्यवस्था गर्ने छु, तुरुन्त खानका लागि आउनू […]

क्रान्तिकारी पार्टी निर्माणका समस्या

आज विश्व कम्युनिष्ट आन्दोलनले गम्भीर प्रकारको राजनीतिक धक्का खाएको छ । त्यसको स्वाभाविक प्रभाव नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलनमा समेत परेको छ । लेनिनको नेतृत्वमा महान अक्टुवर क्रान्तिद्वारा स्थापना गरिएको सोभियत संघ, त्यहाँको समाजवादी सत्ता र क्रान्तिकारी पाटी विघटन भएपछि विश्व समाजवादी शिविर ढल्न पुग्यो । जसको परिमाणस्वरुप आज विश्व कम्युनिष्ट आन्दोलन कमजोर अवस्था रहेको छ । […]

उखानप्रसादले पदबाट हात धुँदाको गथासो (व्यंग्य)

यस ग्यालरीका सम्माननीय मुखिया महोदय ! म आज मेरा मित्रको चित्त बुझाउन नसकेकोमा धेरै दुःखी भएको छु । उहाँको चित्त नराम्रोसँग फाट्यो । मैले जतिपटक सिउन खोज्छु फेरी नयाँ नयाँ ठाउँबाट फाटेर आउँछ । दिनभरी सिउँछु रातभरी फाट्छ । यसपाली त मुटु कलेजो नै फाट्यो केले सिउने केले टाल्ने, म त हैरानीमा परेँ । गिरिजा बाबुले […]

संसदीय व्यवस्थाको दुष्चक्र र पराइ चासो

राष्ट्रियताको आवरण ओढेर निर्वाध सत्ता खान्छु भन्ने ओलीको दाइँ अब सकिएको छ । राष्ट्रिहीत विपरीतको ‘अपर कर्णाली’, ‘मध्यमस्र्याङ्दी’, अरुण–३, जस्ता घातक देशघाती जलस्रोत र नदी कब्जा गर्ने भारतसितका सन्धि साँक्षी हुँदाहुँदै राष्ट्रियताको पारदर्शी जालोले कलंकित अनुहार छोप्ने चाहना कति पूरा हुन सकेन ओलीको । पुराना असमान, राष्ट्रघाती, अपमानजनक वलात् लादिएका भारतसँगका सन्धिका बारेमा पुनरावलोकनसम्मका कुरा […]

जागृत सपनाहरूको आन्दोलन र रूपान्तरणको प्रश्न

सन् १९६३ मा भएको चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको केन्द्रीय समितिको बैठकको मस्यौदा निर्णयमा कमरेड माओले भन्नुभएको थियो – ‘मानिसको सामाजिक अस्तित्वले नै उसको विचारको निर्धारण गर्छ । एकचोटि प्रगतिशील वर्गको प्रतिनिधित्व गर्ने सही विचारहरूलाई जनसमूहले बुझिसकेपछि ती विचारहरू भौतिक शक्तिमा फेरिन जान्छन्, जसले समाजलाई फेर्छ र संसारैलाई फेर्छ ।’ यो भनाइमा दुईवटा प्रसङ्ग जोडिएका छन् । […]

सारसंग्रहवादबारे केही कुरा

विश्वमा धेरै प्रकारका दार्शनिक प्रणालीहरू छन् । सारसङ्ग्रहवाद पनि एक दार्शनिक प्रणाली हो । आदिम साम्यवादी सामाजिक व्यवस्थालाई पार गरेर जब मानवसमाज वर्गीय समाज, जो दास प्रथात्मक वर्गीय समाजमा प्रवेश ग¥यो, त्यसपश्चात् मानिसले उत्पादनमा भाग लियो । उत्पादनको पनि विकास हुन गयो । त्यसपछि मानवसमाजमा श्रमविभाजन, व्यक्तिगत सम्पत्तिको उदय र वर्गसङ्घर्षको प्रक्रियासँग दर्शनको पनि जन्म […]

“प्रचण्ड हमारा आद्मी” – भारत

२००७ सालदेखि आफ्नो व्यक्तिगत स्वार्थका लागि भारतीय गोटी बन्दै मुलुकको सार्वभौम सत्तासमेत धरौटी राख्न पछि नपर्ने भनेर नाम लिइने अमुकअमुकहरूमा अब आएर पुष्पकमल दाहालको नाम सुनौला अक्षरले सबैले देख्ने  र बुझ्ने गरी सूचीकृत भएको छ । नेपालको राजनीतिक वृत्तमा भर्खरै एउटा भद्दा नाटकको रिहर्सल भएको छ ।  पर्दा आधी मात्रै खुलेको छ र जे जति […]

नयाँ जनवादी क्रान्तिको नेपाली विशिष्टता

 “कम्युनिस्ट पार्टीको नेतृत्वमा एउटा नौलो खालको पुँजीवादी जनवादी क्रान्ति साङ्गोपाङ्गो रुपले पुरा नगरी औपनिवेशिक, अर्ध–औपनिवेशिक र अर्ध सामन्ती व्यवस्थाको अवशेषमाथि समाजवादी समाज निर्माण गर्न खोज्नु फोस्रो कल्पना मात्र हुनेछ ।” – माओत्सेतुङ्ग     उपरोक्त भनाईले कुनै पनि देशको क्रान्तिको कुरासँग त्यहाँको वस्तुगत अवस्था मुख्यतः अर्थराजनीतिको जगमा नै त्यस सम्बन्धी नीति निर्माण गर्न सकिन्छ र गर्नुपर्ने […]

सरकारी पुलाउ

यतिखेर चन्द्रसमशेर जबराको नाचघर (सिंहदरबार) भित्रको मासु पसलमा नयाँ सरकारी ठेकेदार निर्माणको भतेरका लागि पुलाउ पाकिराखेको छ । पुलाउ पकाउनका लागि सातुसामलको जोहो गर्ने र पकाउने इन्धनको तयारी महाराजगन्ज स्थित कुइरे दरबार तथा लैनचौरको गुजराती दरबारबाट भइरहेको छ । विशेष गरेर गुजराती दरबारले पुलाउमा राख्ने मसलाको सम्पूर्ण व्यवस्था मिलाएको कुरा झर्रोटर्रो श्रोतले फेला पारेको छ […]

संघीयताको मर्म नबोकेको संघीय संविधान

छ दशक लामो नेपाली जनताको वलिदानीपूर्ण सङ्घर्ष, १० वर्षे जनयुद्ध, ऐतिहासिक जनआन्दोलन ०६२/०६३, आदिवासी जनजाति आन्दोलन, मधेश विद्रोह, दलित, महिला, मुस्लिम र विभिन्न वर्ग र समुदायको आन्दोलनको उपलब्धीस्वरुप नेपाली जनताले २०६४ सालमा आफ्नो संविधान आफैले निर्माण गर्ने पहिलो अवसर पाएका थिए । त्यस संविधानसभामा जनताको व्यापक सहभागिता रहेको थियो र त्यस संविधानसभामा आदिवासी, जनजाति, मधेसी, […]